6 tháng đầu sau khi lập công ty ở Việt Nam — phần khó nằm ở phía sau (2026)

2026-10-26

Công ty vốn nước ngoài có thể lập trong 1–2 tháng nếu hồ sơ đầy đủ. Khó khăn thật sự đến sau đó: ngân hàng, thuế, kế toán, nhân viên, tiền thuê. Chúng tôi đối chiếu các thay đổi luật và thuế năm 2026 với nguồn chính thức.

• Từ 3/2026, thời hạn cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư (IRC) là 10 ngày làm việc; nhà đầu tư có thể lập công ty trước và làm IRC trong 12 tháng.
• Phải góp vốn điều lệ trong 90 ngày qua 'tài khoản vốn đầu tư'.
• Giao dịch từ 5 triệu đồng phải thanh toán không dùng tiền mặt mới được khấu trừ VAT và tính chi phí (từ 7/2025).
• Lệ phí môn bài bỏ từ 2026; hộ kinh doanh bỏ thuế khoán, kê khai theo doanh thu thực tế.
• Hãy dự trù 3–6 tháng lỗ sau khai trương và để riêng vốn lưu động.

1. Thủ tục lập công ty — điểm mới năm 2026

Công ty 100% vốn nước ngoài cần Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư (IRC) và Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp (ERC). Tại TP.HCM, dự án ngoài khu công nghiệp do Sở Tài chính xử lý; trong khu công nghiệp, khu chế xuất do HEPZA.

Luật Đầu tư 143/2025/QH15 (từ 1/3/2026) và Nghị định 96/2026 (từ 31/3/2026) thay đổi hai điểm: thời hạn cấp IRC giảm từ 15 ngày xuống 10 ngày làm việc, và có thể lập công ty (ERC) trước rồi làm IRC trong 12 tháng. Trước khi có IRC thì chưa được triển khai dự án.

⚠ Ngày làm việc không tính cuối tuần, ngày lễ. Thiếu một giấy tờ là phải chờ lại từ đầu, nên hãy dự trù gấp 2–3 lần thời gian luật định.

2. Việc cần làm trong tháng đầu sau khi có giấy phép

Có giấy chứng nhận chưa phải là xong. Những việc sau không tự động:

• Góp vốn: trong 90 ngày kể từ ngày cấp ERC, qua tài khoản vốn đầu tư (trước gọi là DICA). Quy định mới (Thông tư 38/2026) áp dụng từ 18/8/2026.
• Tài khoản ngân hàng doanh nghiệp: ngân hàng thường yêu cầu bổ sung nhiều lần, có thể mất 1 tuần đến 2 tháng.
• Thuế: mã số doanh nghiệp là mã số thuế, nhưng phải làm chữ ký số, đăng ký hóa đơn điện tử, thông báo tài khoản ngân hàng và kê khai VAT, TNDN, TNCN định kỳ.
• Kế toán: Việt Nam dùng chuẩn mực VAS và chế độ kế toán mới (Thông tư 99/2025) từ 2026. Cần kế toán trưởng hoặc dịch vụ kế toán.

3. Quy định thuế 2025–2026 cần biết

Khảo sát của VCCI tháng 6/2025 với 1.368 hộ kinh doanh: 94% biết quy định hóa đơn điện tử mới nhưng chỉ 11% hiểu rõ nghĩa vụ của mình.

• Quy tắc 5 triệu: mua hàng hóa, dịch vụ từ 5 triệu đồng phải thanh toán không dùng tiền mặt mới được khấu trừ VAT (từ 7/2025) và tính chi phí thuế TNDN (từ kỳ tính thuế 2025). Ngưỡng cũ là 20 triệu.
• Bỏ lệ phí môn bài từ 1/1/2026 (Nghị quyết 198/2025/QH15); trước đây 1–3 triệu đồng/năm.
• Hộ kinh doanh: bỏ thuế khoán từ 2026, tự kê khai theo doanh thu thực tế. Doanh thu đến 1 tỷ đồng/năm không nộp VAT, TNCN nhưng vẫn phải kê khai.
• Hóa đơn điện tử: hộ kinh doanh doanh thu trên 1 tỷ đồng và các ngành bán trực tiếp cho người tiêu dùng như ăn uống, bán lẻ, khách sạn phải dùng hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền kết nối cơ quan thuế (Nghị định 70/2025).

4. Vì sao nhiều nơi đóng cửa trong 6 tháng

Người kinh doanh lâu năm hay nói 'mười chỗ thì tám chỗ khó trụ quá 6 tháng' (câu nói quen thuộc của người kinh doanh, không phải thống kê chính thức). Lý do thường giống nhau:

• Ban đầu chưa có khách — kinh doanh ở Việt Nam dựa vào mạng xã hội và truyền miệng, cần ít nhất 3 tháng.
• Tiền thuê, lương, nguyên liệu, điện nước, phí kế toán vẫn chi hằng tháng.
• Nhiều người chỉ tính tiền sửa sang, cọc, lập công ty mà quên vốn vận hành và tiếp thị, nên hết tiền đúng lúc khách bắt đầu đến.
• Chi phí ẩn: dịch vụ kế toán, thuế, gia hạn visa, giấy phép lao động.

5. Quản lý nhân viên — tôn trọng là trên hết

Ở đâu cũng vậy, bị la mắng lớn tiếng trước mặt người khác đều khiến người ta tổn thương. Người Việt rất coi trọng thể diện, nên nếu chuyện này lặp lại thì cả nhân viên giỏi cũng sẽ rời đi. Hãy khen trước mọi người, còn góp ý thì nói riêng và cụ thể.

Khác biệt ngôn ngữ dễ gây hiểu lầm. Hãy làm việc cùng một quản lý người Việt đáng tin cậy, và giữ đúng cam kết với nhân viên ngay từ đầu: hợp đồng lao động, bảo hiểm xã hội, trả lương đúng hạn.

6. Tiền thuê mặt bằng — hợp đồng bảo vệ bạn

Có thời điểm giá thuê mặt bằng ở Phú Mỹ Hưng được cho là tăng mạnh chỉ trong vài tháng. Theo Bộ luật Dân sự (Điều 421, 473), giá thuê do hai bên thỏa thuận; chủ nhà không được tự ý tăng trong thời hạn hợp đồng nếu hợp đồng không cho phép.

• Ghi mức tăng tối đa mỗi năm (ví dụ tối đa 5%/năm).
• Ghi rõ thời hạn, điều kiện hoàn cọc, phạt khi chấm dứt trước hạn.
• Bản tiếng Việt thường có giá trị pháp lý — hãy nhờ người kiểm tra bản gốc.

7. Danh sách kiểm tra trước khi bắt đầu

• Lập kế hoạch vận hành trước khi lập công ty: bán gì, ở đâu, giá bao nhiêu, chi phí cố định mỗi tháng.
• Để riêng vốn vận hành cho ít nhất 6 tháng.
• Thuê chuyên gia thuế, kế toán, lao động ngay từ đầu — sổ sách rối thì sau này giải thể cũng khó.
• Một số ngành bị hạn chế hoặc có điều kiện với nhà đầu tư nước ngoài; danh mục mới áp dụng từ 7/2026.
• Đến xem mặt bằng vào nhiều khung giờ để biết lượng khách thật.

DFDL — Decree 96/2026 (Investment Law 2025) · Viet An Law — Decree 96/2026 · DFDL — Circular 38/2026 (investment capital account) · LuatVietnam — hóa đơn từ 5 triệu phải thanh toán không tiền mặt · LuatVietnam — bỏ lệ phí môn bài từ 01/01/2026 · Thời báo Tài chính — ngưỡng 1 tỷ đồng cho hộ kinh doanh · Znews — khảo sát VCCI 6/2025 · KPMG — Circular 99/2025 chế độ kế toán · LuatVietnam — chủ nhà tự ý tăng tiền thuê

Thông tin tham khảo chung. Luật và thuế thay đổi thường xuyên, hãy hỏi luật sư hoặc tư vấn thuế trước khi ký hợp đồng, kê khai.